काही महत्वाच्या, जिव्हाळ्याच्या विषयांवरील मतं-मतांतरं

Posts tagged ‘शाळा’

मराठमोळ्या कोथरूडमधे सगळ्या इंग्रजी शाळा!

पुण्य नगरी पुणे येथे नुकताच बालकमंदीर प्रवेशाचा हंगाम (pre school admission season) सुरु झाला. विशेषतः कोथरूडमधे लोकसंखेच्या तुलनेत शाळा कमी असल्याने चांगल्या शाळांचा अर्ज घेण्यासाठी पालकांना तासंतास रांगा लावाव्या लागतात.

सगळ्यात मोठे आश्चर्य म्हणजे कोथरूड सारख्या मराठमोळ्या भागात सगळ्या चांगल्या शाळा इंग्रजी माध्यमाच्या आहेत. पालक इंग्रजी माध्यमाचा आग्रह करतात म्हणून मराठी शाळा नाहीत की मराठी शाळा नाहीत म्हणून पालक नाईलाजाने इंग्रजी शाळांकडे जातात?

नळ स्टॉपला ‘अभिनव’ ही ४-५ की.मी. दूर असलेली कोथरूडच्या ‘सगळ्यात जवळची’ चांगली मराठी शाळा. बाकी न्यु इंडिया, मेलेनिम, परांजपे, सेवा सदन, सरस्वती, स्प्रिंग डेल अश्या सगळ्या इंग्रजी माध्यमाच्या शाळा आहेत. वासुदेव बळवंत फडकेंचा वारसा सांगणारी ‘बाल शिक्षण’ शाळा देखील ‘प्युर इंग्लिश’ आहे. ह्या शाळांना मराठी माध्यम नसल्याची जरासुद्धा खंत नाही उलट आपल्या इंग्रजी माध्यमाचा गर्व आहे.

‘सेमी इंग्लिश’ हा एक चांगला व्यवहार्य पर्याय असुनदेखील पेठांबाहेरील बहुतेक शाळांमध्ये ह्याची सोय नाही (अपवाद अभिनव विद्यालय). पालक सुद्धा विनाकारण इंग्रजीचा आग्रह धरतात. ‘अभिनव इंग्लिश’साठी रांगा लावणाऱ्या बहुतांश मराठी पालकांनी ‘अभिनव मराठी’चे माहिती पत्रक देखील घेतले नाही. मराठी माध्यमातून शिकणे त्यांना बहुतेक कमीपणाचे वाटते.

आज इंग्रजीचे ज्ञान असणे आवश्यक आहे, पण म्हणून मराठीचा बळी देण्याची गरज नाही असं वाटतं.

शाळा

एकदा पुस्तक वाचायला घेतल्यावर खाली ठेवू नये असे वाटणार्‍या काही निवडक पुस्तकांपैकी ‘शाळा’ हे मिलिंद बोकील ह्यांचे एक अप्रतिम पुस्तक.

थोडक्यात गोष्ट अशी आहे:
मुंबई जवळ एक छोटं  गाव असतं. जोशी (हा कथेचा नायक) आणि त्याचे मित्रं (सुर्‍या, चित्र्या, फावड्या) नवव्या वर्गात शिकत असतात. त्यांच्या एका शैक्षणिक वर्षाची ही कहाणी. शाळेत बॅकबेनचर्स म्हणून ओळखले जाणारा जो गट असतो, त्यापैकी हे. शाळेतली मस्ती, मुलिंबद्दल वाटणारं आकर्षण, अभ्यासातली स्पर्धा अश्या विविध प्रसंगातून त्यांचे अन्तरंग उलगडत जातात. अश्यातच जोश्याला एक मुलगी (शिरोडकर) आवडायला लागते.
मग काय, वर्गात तिच्याकडे चोरून बघणे, तिच्या घरासमोरून फेर्‍या मारणे, तिनि लावलेली शिकवणी लावणे, तिच्याशी बोलण्याचा प्रयत्न करणे असे अनेक उपद्व्याप जोशी करतो. स्नेहासंमेलन आणि शिबिरांमधे हळूहळू त्यांची मैत्री होते आणि एका सुट्टिच्या दिवशी जोश्या तिच्या घरी जाऊन तिला भेटून पण येतो.
परीक्षेच्या काही दिवस अगोदर सुर्‍या एका मुलीला प्रपोज़ करतो आणि हे शाळेत कळल्यावर सुर्‍या आणि जोशीला भरपूर मार बसतो. हा नाजूक प्रसंग जोशीचे वडील फार सुंदर रीतीने हाताळतात. आता परीक्षा जवळ आलेली असते आणि सगळे अभ्यासाला भिडतात. नव्वीचा निकाल लागतो आणि एक नाट्यमय वळण घेऊन कादांबरीचा शेवट होतो. शेवट मुद्दाम लिहिला नाही, तो वाचण्यात जास्ता मजा आहे.

निवडक प्रसंग/ उतारे-
1. जोशीला वर्गात शिरोडकरच्या नावाने चिडवल्यावर त्याचं वर्गात लक्ष लागत नाही आणि तो आपल्याच तंद्रित असतो “ त्या दिवशी मला कळलं की शाळेची मजा कशात आहे ते. वर्ग आहेत, बाकं आहेत, पोरं पोरी आहेत, सर आहेत, गणित आहे, भूगोल आहे, नागरिक शास्त्र सुद्धा. पण आपण त्या कशातच  नाही. आपण त्या गाईच्या पाठीवर बसणाऱ्या पांढऱ्या पक्षा सारखे मुक्त आहोत. ह्यांच्या शाळेत बसत असलो तरी आपल्या मनात एक वेगळीक शाळा भरते. खास एकट्याचीच. त्या शाळेला वर्ग नाहीत, भिंती नाहीत, फळा नाही, शिक्षक नाहीत पण त्यातलं शिक्षण फार सुंदर आहे.”

2. कथेच्या शेवटी शिरोडकर आणि स्वताःचा विचार करत उजाड शेतात बसलेला जोशी म्हणतो “शाळा संपली होती. आता फक्त होतं दहावी नावाचं भयाण वर्ष.”

जमेची बाजू-  वाचक सहज एकरूप होतील असे शाळेतील नित्याचे प्रसंग, ओघवती लेखन शैली आणि सुसूत्रता. वेगवेगळ्या प्रकारची मुले (अभ्यासू, पापभिरू, वात्रट), शिक्षक (चिडके, प्रेमळ, रटाळवाणे), मुलांचे उद्योग (मुलींकडे पहाणे, शिक्षकांना चिडवणे, नावं ठेवणे) आणि शाळेतले नित्याचे प्रसंग (स्नेहसमेलन, हिवाळी शिबीर, परीक्षा) हे छान रंगवलेले आहेत. शेवट सुद्धा फार हृदयस्पर्शी आहे.

विशेष- केवळ पाच वर्षापूर्वी आलेल्या ह्या पुस्तकाची सातवी आवृती (मौज प्रकाशन गृह) निघाली असून ‘गमभन’ हे नाटक आणि ‘हमने जीना सीख लिया’ हा चित्रपट ह्या पुस्तकावरुन घेण्यात आला आहे.