काही महत्वाच्या, जिव्हाळ्याच्या विषयांवरील मतं-मतांतरं

शाळा

एकदा पुस्तक वाचायला घेतल्यावर खाली ठेवू नये असे वाटणार्‍या काही निवडक पुस्तकांपैकी ‘शाळा’ हे मिलिंद बोकील ह्यांचे एक अप्रतिम पुस्तक.

थोडक्यात गोष्ट अशी आहे:
मुंबई जवळ एक छोटं  गाव असतं. जोशी (हा कथेचा नायक) आणि त्याचे मित्रं (सुर्‍या, चित्र्या, फावड्या) नवव्या वर्गात शिकत असतात. त्यांच्या एका शैक्षणिक वर्षाची ही कहाणी. शाळेत बॅकबेनचर्स म्हणून ओळखले जाणारा जो गट असतो, त्यापैकी हे. शाळेतली मस्ती, मुलिंबद्दल वाटणारं आकर्षण, अभ्यासातली स्पर्धा अश्या विविध प्रसंगातून त्यांचे अन्तरंग उलगडत जातात. अश्यातच जोश्याला एक मुलगी (शिरोडकर) आवडायला लागते.
मग काय, वर्गात तिच्याकडे चोरून बघणे, तिच्या घरासमोरून फेर्‍या मारणे, तिनि लावलेली शिकवणी लावणे, तिच्याशी बोलण्याचा प्रयत्न करणे असे अनेक उपद्व्याप जोशी करतो. स्नेहासंमेलन आणि शिबिरांमधे हळूहळू त्यांची मैत्री होते आणि एका सुट्टिच्या दिवशी जोश्या तिच्या घरी जाऊन तिला भेटून पण येतो.
परीक्षेच्या काही दिवस अगोदर सुर्‍या एका मुलीला प्रपोज़ करतो आणि हे शाळेत कळल्यावर सुर्‍या आणि जोशीला भरपूर मार बसतो. हा नाजूक प्रसंग जोशीचे वडील फार सुंदर रीतीने हाताळतात. आता परीक्षा जवळ आलेली असते आणि सगळे अभ्यासाला भिडतात. नव्वीचा निकाल लागतो आणि एक नाट्यमय वळण घेऊन कादांबरीचा शेवट होतो. शेवट मुद्दाम लिहिला नाही, तो वाचण्यात जास्ता मजा आहे.

निवडक प्रसंग/ उतारे-
1. जोशीला वर्गात शिरोडकरच्या नावाने चिडवल्यावर त्याचं वर्गात लक्ष लागत नाही आणि तो आपल्याच तंद्रित असतो “ त्या दिवशी मला कळलं की शाळेची मजा कशात आहे ते. वर्ग आहेत, बाकं आहेत, पोरं पोरी आहेत, सर आहेत, गणित आहे, भूगोल आहे, नागरिक शास्त्र सुद्धा. पण आपण त्या कशातच  नाही. आपण त्या गाईच्या पाठीवर बसणाऱ्या पांढऱ्या पक्षा सारखे मुक्त आहोत. ह्यांच्या शाळेत बसत असलो तरी आपल्या मनात एक वेगळीक शाळा भरते. खास एकट्याचीच. त्या शाळेला वर्ग नाहीत, भिंती नाहीत, फळा नाही, शिक्षक नाहीत पण त्यातलं शिक्षण फार सुंदर आहे.”

2. कथेच्या शेवटी शिरोडकर आणि स्वताःचा विचार करत उजाड शेतात बसलेला जोशी म्हणतो “शाळा संपली होती. आता फक्त होतं दहावी नावाचं भयाण वर्ष.”

जमेची बाजू-  वाचक सहज एकरूप होतील असे शाळेतील नित्याचे प्रसंग, ओघवती लेखन शैली आणि सुसूत्रता. वेगवेगळ्या प्रकारची मुले (अभ्यासू, पापभिरू, वात्रट), शिक्षक (चिडके, प्रेमळ, रटाळवाणे), मुलांचे उद्योग (मुलींकडे पहाणे, शिक्षकांना चिडवणे, नावं ठेवणे) आणि शाळेतले नित्याचे प्रसंग (स्नेहसमेलन, हिवाळी शिबीर, परीक्षा) हे छान रंगवलेले आहेत. शेवट सुद्धा फार हृदयस्पर्शी आहे.

विशेष- केवळ पाच वर्षापूर्वी आलेल्या ह्या पुस्तकाची सातवी आवृती (मौज प्रकाशन गृह) निघाली असून ‘गमभन’ हे नाटक आणि ‘हमने जीना सीख लिया’ हा चित्रपट ह्या पुस्तकावरुन घेण्यात आला आहे.

Advertisements

Comments on: "शाळा" (2)

  1. शाळा या पुस्तका बद्दल लिहावं अशी माझ्याही मनात इच्छा होती. पण मला हे परिक्षण वाचल्यावर अधिक काही लिहाव असं वाटत नाही. पौगांडावस्था ते तारुण्य या मधल्या काळात प्रत्येकालाच अश्या अनुभुती येत असतील नाही का?. मिलींद बोकील यांच हे पुस्तक मला तरी मनाला खुप भावलं.

  2. Ravindra Mundewadi,Sankh said:

    Ekada apali shala sutalyavar punha tya shaletkadhich jata yet nahi, karan kalachya oghat tya shaletil apale mitr,sir-madam , to varg ,vargatil bench, ani ti shala magech rahate, shaletil tya jagat punha kadhich javun jagata yet nahi, pan he pustak apalyala punha ekada tya jagat nkkich ghevun jate. ek chhan pustak aahe……………..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: